Τρίτη, 30 Σεπτεμβρίου 2014

Πώς να προστατεύσετε το παιδί από τον σχολικό εκφοβισμό


Τα σχολεία άρχισαν και το παιδί σιγά σιγά προσαρμόζεται στην καθημερινότητά του.

Όπως κάθε αρχή έτσι κι αυτή είναι δύσκολη αλλά μην αγχώνεστε γιατί είναι οι πρώτες μέρες, μετά όλα θα πάρουν το δρόμο τους. Ένα φαινόμενο που άρχισε τον τελευταίο καιρό και παίρνει ανησυχητικές διαστάσεις είναι αυτό του σχολικού εκφοβισμού.

Δυστυχώς η νέα πραγματικότητα στα σχολεία όλου του κόσμου, έτσι όπως έχει διαμορφωθεί, κάνει τους γονείς να ανησυχούν πολύ. Εμείς αφού απευθυνθήκαμε σε ειδικούς θα σας δώσουμε μερικές συμβουλές προκειμένου να προστατεύσετε όσο μπορείτε το παιδί από αυτόν.

• Ακούστε το παιδί σας και φροντίστε τους φόβους και τα συναισθήματα που νιώθει.

• Καλό είναι να «μην πάρετε την κατάσταση στα χέρια σας» (εξαρτάται και από την ηλικία του παιδιού) καθώς είναι πιθανό το παιδί να αισθανθεί πως χάνει ακόμη περισσότερο τον έλεγχο.

• Βοηθήστε το παιδί σας να δουλέψει, σε πρώτο στάδιο, με τις δικές του μη βίαιες τεχνικές και στρατηγικές για να διαχειριστεί την συγκεκριμένη κατάσταση.

• Δεν είναι βοηθητικό να αποκαλείται το παιδί σας «άχρηστο ή αδύναμο» και μην επιτρέψετε σε κανέναν άλλον να κάνει κάτι παρόμοιο.

• Ενθαρρύνεται το παιδί σας να μιλάει. Είναι καλό να μάθει πως όσο οδυνηρή και δύσκολη είναι μια κατάσταση αξίζει να ψάξει να βρει τρόπους να τη διαχειριστεί και να την μοιραστεί με τους αγαπημένους του ανθρώπους που είστε εσείς.

• Χτίστε βήμα βήμα την αυτό- εκτίμησή του μέσω των ταλέντων του και των δεξιοτήτων του.

• Φροντίστε να μιλήσετε με τέτοιον τρόπο στο παιδί, ώστε να μην βιώσει πως ο εκφοβισμός που υφίσταται είναι δικό του σφάλμα ή ότι έχει κάποιο μειονέκτημα. Θα είναι μέγα σφάλμα.



ΠΩΣ ΝΙΩΘΕΙ ΕΝΑ ΠΑΙΔΙ, ΠΟΥ ΕΧΕΙ ΜΕΓΑΛΟΥΣ ΓΟΝΕΙΣ;


PUBLISHED ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟΥ 26, 2014 BY SOFIAATHANASIADOU
paidi-megalon-gonion

Ο σύγχρονος τρόπος ζωής, αλλά και οι δυσκολίες στην τεκνοποίηση, πολλές φορές οδηγούν τα ζευγάρια στο να κάνουν το πρώτο τους παιδί σε μεγαλύτερη ηλικία από ό,τι έκαναν οι προηγούμενες γενιές. Άραγε αυτό έχει κάποιον αντίκτυπο στο ίδιο το παιδί;
Αν εξετάσει κανείς καθαρά ιατρικά το ζήτημα, μια γυναίκα, που έχει περάσει στην εκτη δεκαετία της ζωής της, για παράδειγμα, έχει περισσότερες πιθανότητες να αποβάλει, να έχει έναν πρόωρο τοκετό, να παρουσιάσει προεκλαμψία, διαβήτη της κύησης και υπέρταση. Από την άλλη, για το παιδί που θα γεννηθεί, αυξάνονται επίσης οι πιθανότητες να εμφανίσει αυτισμό, καρκίνο της παιδικής ηλικίας, κάποιο αυτοάνοσο νόσημα, αλλά και νευροψυχιατρικές διαταραχές.
Αν όμως –κάτι, που είναι σύνηθες- ένα παιδί γεννηθεί υγιές, έχει πολλαπλάσιες –σε σχέση με τα άλλα παιδάκια, που έχουν μικρής ηλικίας γονείς- να «χάσει» έναν ή και τους δύο γονείς του σε τρυφερή ακόμα ηλικία! Κοινωνιολόγος, που πήρε συνεντεύξεις από παιδιά με προχωρημένης ηλικίας γονείς, διαπίστωσε ότι μεγαλώνουν πολύ πιο φοβισμένα, επειδη αγχωνονται στην ιδέα του θανάτου των γονέων τους!
Ωστόσο, τα ζευγάρια, που αποφασίζουν σε προχωρημένη ηλικία να κάνουν παιδί, έχουν πολύ ελεύθερο χρόνο και –συνήθως- οικονομική άνεση, και ετσι τα παιδάκια τους εμφανίζουν καλύτερες επιδόσεις σε τεστ γνώσεων!
Ενδεχομένως, βέβαια, κανείς να σκεφτεί «πώς μπορεί ένας άνθρωπος 50 ετών να έχει αρκετή ενέργεια, για να αντιμετωπίσει ένα νήπιο;». Όμως, έχει παρατηρηθεί ότι οι μεγαλύτεροι γονείς έχουν λιγότερο στρες, ενώ φαίνεται ότι ζουν και περισσότερο!


http://supermomrocks.me/2014/09/26/%CF%80%CF%89%CF%82-%CE%BD%CE%B9%CF%89%CE%B8%CE%B5%CE%B9-%CE%B5%CE%BD%CE%B1-%CF%80%CE%B1%CE%B9%CE%B4%CE%B9-%CF%80%CE%BF%CF%85-%CE%B5%CF%87%CE%B5%CE%B9-%CE%BC%CE%B5%CE%B3%CE%B1%CE%BB%CE%BF%CF%85%CF%82/

Στάσου πλάι του


Reblogged from: http://www.akappatou.gr/

Γράφει η Ζηνοβία Κυριαζοπούλου, Ψυχολόγος, με τη συνεργασία της Αλεξάνδρα Καππάτου, Ψυχολόγος - Παιδοψυχολόγος

Η εφηβεία αποτελεί ίσως την πιο δύσκολη, αλλά και μία από τις πιο σημαντικές περιόδους της ζωής του παιδιού. Τι να κάνετε; Σταθείτε πλάι του…
Τι είναι η εφηβεία;
Η εφηβεία αποτελεί το πέρασμα από τον κόσμο της παιδικότητας σε εκείνον των ενηλίκων, σηματοδοτείται με τις πρώτες ενδείξεις της ήβης και τοποθετείται χρονικά γύρω στα 10-13 χρόνια. Η ήβη είναι ένα φυσιολογικό φαινόμενο και ορίζεται ως το σύνολο των βιολογικών και των ανατομικών αλλαγών που καταλήγουν στο σώμα του ενηλίκου και στην ικανότητα αναπαραγωγής. Οι μεταμορφώσεις αυτές αφορούν το σώμα, και κυρίως την ανάπτυξη των οστών, των γεννητικών οργάνων και του εγκεφάλου, και διαρκούν για μια περίοδο 5-6 χρόνων κατά μέσο όρο. Στη διάρκεια της εφηβείας, το παιδί σας θα μεταμορφωθεί από παιδάκι που χαμηλώνατε το βλέμμα για να κοιτάξετε, σε ένα νεαρό αγόρι ή κορίτσι που μπορεί να σας περνάει ένα κεφάλι στο ύψος. Όλα αλλάζουν γύρω του -το σώμα του, οι συναισθηματικοί του δεσμοί, τα ενδιαφέροντά του-, χωρίς να μπορεί να έχει την παραμικρή βεβαιότητα για το αποτέλεσμα αυτών των αλλαγών. Ο έφηβος είναι πάντα λίγο-πολύ μπερδεμένος, από τη μία επιθυμεί να μεγαλώσει, κι από την άλλη νοσταλγεί την παιδική του ηλικία, έχει ανάγκη να επιβεβαιωθεί, αλλά ταυτόχρονα φοβάται να συγκρουστεί με τον εξωτερικό κόσμο κλπ. 

Αυτές οι αντιφάσεις μεταφράζονται σε μια εσωτερική ένταση που υφίσταται χωρίς πραγματικά ο ίδιος να γνωρίζει γιατί. Ως αντίδραση, καταφεύγει συχνά είτε στην απομόνωση και τη θλίψη, είτε σε συμπεριφορές παράξενες οι οποίες δεν είναι παρά προσπάθειες να αποφορτιστεί από τις πιέσεις. Το σύνολο αυτών των αντιφάσεων έχει να κάνει με την επιθυμία του εφήβου να «αρπάξει» από τους ενηλίκους τη δύναμη που του λείπει, προκειμένου να αντισταθεί στην επιθυμία του για αυτονομία και επιβεβαίωση.
Οι πιο σημαντικές αλλαγές
Συναισθηματικά και διανοητικά, η εφηβεία συνεπάγεται τεράστιες αλλαγές. Στη διάρκειά της, το παιδί σας:
•Θα διαχωρίσει τον εαυτό του από εσάς, προκειμένου να εδραιώσει τη δική του ατομική ταυτότητα.
•Θα προσεγγίζει όλο και πιο στενά τους φίλους ή τους συνομηλίκους του.
•Θα μάθει να ελίσσεται στις διαπροσωπικές του σχέσεις.
•Θα μάθει να συνεκτιμά καταστάσεις, να εξετάζει ένα ζήτημα από τη σκοπιά των άλλων και να εξάγει συμπεράσματα από τα στοιχεία που έχει.
•Θα αντιλαμβάνεται την έννοια του μέλλοντος, θα αξιολογεί εναλλακτικές λύσεις και θα βάζει προσωπικούς στόχους, χάρη στην ανάπτυξη της ανώτερης σκέψης.
•Θα αρχίσει να εξασκείται σε κάτι παραπάνω από το «εδώ και τώρα», και θα μπορεί να παίρνει αποφάσεις.
•Θα μπαίνει στη διαδικασία επιλογών όπως: «Ποια παρέα μου ταιριάζει;» «Ποιο επάγγελμα μου αρέσει και γιατί;», «Ποια μουσική λέει κάτι;» κ.ο.κ.
Υπάρχουν παιδιά που ωριμάζουν γρήγορα, και άλλα με πιο αργούς ρυθμούς. Όσα αργούν, νιώθουν μειονεκτικά έναντι των συνομηλίκων τους, οπότε παρουσιάζουν περισσότερο στρες και συχνά επιζητούν την προσοχή με ακόμα πιο ανώριμη συμπεριφορά. Πολλές φορές, εξάλλου, τα παιδιά δεν αισθάνονται έτοιμα να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις γονιών ή καθηγητών, με αποτέλεσμα σε άλλους τομείς να επιλέγουν να «μικροδείχνουν» και σε άλλους να γίνονται «μικρομέγαλα».
«Ποιος είμαι και τι αξίζω;»
Αυτό είναι ένα βασικό ερώτημα που απασχολεί τον έφηβο. Η εδραίωση της ταυτότητας και η εκτίμηση που τρέφει γι’ αυτήν είναι η βασικότερη διανοητική και συναισθηματική διαδικασία στην εφηβεία. Η περίφημη «ταυτότητα» μπορούμε να πούμε ότι αποτελείται από:
•Το πώς αντιλαμβάνεται ο έφηβος τον εαυτό του. Περιλαμβάνει όσα χαρακτηριστικά αποδίδει ο ίδιος στον εαυτό του την προκειμένη στιγμή ή προβλέπει ως πιθανά ή δυνατά για το άμεσο ή μακρινό μέλλον.
•Την εκτίμηση που τρέφει ο ίδιος για τον εαυτό του έτσι όπως εκείνος τον αντιλαμβάνεται – δηλαδή την αυτοεκτίμησή του, η οποία δείχνει πόσο αισθάνεται ότι αξίζει ή κατά πόσο εγκρίνει τον εαυτό του.
H αυτοεκτίμηση είναι επαρκής όταν κάποιος ναι μεν βλέπει τα επιμέρους μειονεκτήματά του, αλλά καταλήγει ότι τα θετικά χαρακτηριστικά υπερισχύουν των αρνητικών. H αυτοεκτίμηση που αισθάνεται ο έφηβος (που είναι καίρια για την υπόλοιπη πορεία του στη ζωή), μπορεί να επηρεάζεται σημαντικά από τα επιμέρους, π.χ. την εξωτερική του εμφάνιση ή την καλή επίδοσή του σε ένα άθλημα. Η γνώμη των γύρω του για την εμφάνισή του μπορεί να ενσωματωθούν στη δική του αυτοαντίληψη, και να αισθάνεται για το άτομό του αυτό που ουσιαστικά πιστεύουν οι άλλοι για εκείνον. Η σημασία που δίνει στην εικόνα του οδηγεί τον έφηβο να δίνει τεράστια προσοχή στα ρούχα, τα παπούτσια, τα τατουάζ, στο να «δείξει» ότι καπνίζει, στο να «δείξει» τι μουσική ακούει, στο να «δείξει» δυνατός και τολμηρός κλπ. Όλα αυτά έχουν ως φυσική συνέπεια πολλοί έφηβοι να δείχνουν αστάθεια και να αλλάζουν διαρκώς κάτι στην εμφάνιση ή γενικά στις προτιμήσεις τους. Καθώς δηλαδή, ψάχνουν την «ταυτότητά» τους, είναι φυσικό να πειραματίζονται σε πολλούς τομείς. Αυτό δεν αφορά μόνο ό,τι «δείχνουν», αλλά και ό,τι αισθάνονται. Η κυκλοθυμία και η αστάθειά τους είναι φυσική συνέπεια της αναζήτησής τους. Εκτός βέβαια από τις σωματικές αλλαγές υπάρχουν και οι ψυχολογικές. Από τη μία μεριά, ο έφηβος απολαμβάνει την ασφάλεια της οικογένειας και από την άλλη νιώθει την ανάγκη να απομακρυνθεί. Παλεύει με τις νέες επιθυμίες του και τα ενδιαφέροντα της παιδικής ηλικίας, ερευνά νέες πηγές ενδιαφέροντος και ικανοποίησης. Η διαμόρφωση της νέας του ταυτότητας και η ανάγκη του να την εδραιώσει, τον οδηγεί στο να ανακαλύψει τι του αρέσει, τι επιθυμεί και τι περιμένει γενικότερα από τη ζωή.
Συναισθηματικές μεταπτώσεις
Συχνά οι γονείς λένε ότι η διάθεση του έφηβου παιδιού τους είναι «μία πάνω και μία κάτω». Η μετάβαση από το ένα συναίσθημα στο άλλο μπορεί να γίνει πολύ γρήγορα. Πράγματι, η ευχαρίστηση, η εγρήγορση, η χαρά, το συναίσθημα της παντοδυναμίας μεταβάλλονται εύκολα και μετατρέπονται σε ανία, άγχος, αγωνία, φόβο, λύπη, μελαγχολία, ντροπή, απέχθεια. Αυτές οι μεταπτώσεις της συναισθηματικής κατάστασης και των ενδιαφερόντων είναι φυσιολογικές και χαρακτηρίζουν τη συμπεριφορά του. Κάποιες φορές ο έφηβος εκφράζει συναισθήματα «ενόχλησης» χωρίς να μπορεί να τα εξηγήσει. Αυτή η «ενόχληση» μπορεί να εκφραστεί με κλείσιμο στον εαυτό του, με δυσαρέσκεια, με παθητικότητα, με κακή διάθεση και κάποιες φορές με επιθετικότητα. Καλό είναι να γνωρίζετε ότι θα πρέπει να ανησυχείτε και να παρεμβαίνετε όταν το παιδί παρουσιάζει καταθλιπτική διάθεση και χάνει το ενδιαφέρον του για όλα, ιδιαίτερα αν η κατάσταση αυτή διαρκεί τουλάχιστον για 2 εβδομάδες. Σε αυτή την περίπτωση, πρέπει να αναζητήσετε βοήθεια από ένα ειδικό.
«Οι κολλητοί μου κι εγώ»
Ο έφηβος πρέπει να καθορίσει εκ νέου τη σχέση του με το περιβάλλον του, και κυρίως απέναντι στους γονείς του. Μέχρι πρότινος η οικογένεια αποτελούσε το κέντρο της συναισθηματικής του ζωής και τώρα έρχεται σε δεύτερη μοίρα. Τώρα στο επίκεντρο του ενδιαφέροντός του και των συναισθημάτων του είναι οι φίλοι, οι σχέσεις με συνομηλίκους και το σύντροφό του. Οι έφηβοι έχουν ανάγκη να κρατούν σε απόσταση τους γονείς τους. Παρατηρούμε ότι συχνά απωθούν τις προσπάθειές τους να τους βοηθήσουν, να τους καθησυχάσουν, και δύσκολα δέχονται τη στοργή τους. Επίσης, δεν θέλουν να βγαίνουν πια με τους γονείς τους, όχι γιατί ντρέπονται ή ενοχλούνται από αυτούς, αλλά απλώς γιατί θέλουν να δίνουν την εντύπωση ότι είναι μεγάλοι και ανεξάρτητοι. Οι έφηβοι έχουν ανάγκη να κρατούν για τον εαυτό τους κάποια πράγματα. Ίσως αναπολήσετε τις στιγμές που ως παιδιά σάς διηγούνταν όλα όσα γίνονταν κατά τη διάρκεια της ημέρας, ιστορίες με τη δασκάλα, τους φίλους και τις φίλες, ή ακόμη και τις ανοησίες του μικρού τους αδερφού. Τώρα θέλουν να κρατούν μυστικές τις σκέψεις και τα συναισθήματά τους. Κλείνονται στο δωμάτιό τους για να ονειροπολήσουν να « ανανεωθούν» και να δουν τον κόσμο κάτω από άλλο πρίσμα. Μετά τα 15 τους χρόνια, όταν δεν είναι στο σχολείο ή δεν ασχολούνται με άλλες δραστηριότητες και χόμπι, προτιμούν να βρίσκονται μεταξύ τους, να συναντούν φίλους, να βγαίνουν με παρέες, να παίζουν ομαδικά σπορ, να συμμετέχουν σε κάποιο μουσικό γκρουπ κλπ. Τους αρέσει, όμως, εξίσου να κάθονται μόνοι τους, για να δουν τηλεόραση, να διαβάσουν ένα βιβλίο ή να παίξουν ένα βιντεοπαιχνίδι και να σερφάρουν στο διαδίκτυο. Οι συναισθηματικές σχέσεις, φαντασιωσικές ή πραγματικές, απασχολούν ένα μέρος του χρόνου, της ενέργειάς και των σκέψεών. Φλερτάρουν, ερωτεύονται, γνωρίζουν τις πρώτες σεξουαλικές εμπειρίες και περνούν τις ώρες τους στο τηλέφωνο μιλώντας στους καλύτερούς τους φίλους. Γενικά, αυτό που ενδιαφέρει τους εφήβους είναι πρωτίστως οι φίλοι τους. Τώρα αρχίζουν να γνωρίζουν τη διαφορά μεταξύ των φίλων και των «κολλητών». Αναζητούν την παρέα των συνομηλίκων τους, με τους οποίους μπορούν να ανταλλάξουν προσωπικές εμπειρίες που αφορούν τις προτιμήσεις και τα ενδιαφέροντά τους, τις δραστηριότητες του ελεύθερου χρόνου τους, καθώς επίσης να μιλήσουν για τις σχέσεις με τους γονείς τους. Η «ομάδα» αυτή των συνομηλίκων είναι απαραίτητη στο παιδί που διανύει την εφηβεία, αφενός για να κρατήσει σε απόσταση τους γονείς του, αφετέρου για να εξοικειωθεί, να αποκτήσει εμπειρίες στους τομείς των προσωπικών και κοινωνικών σχέσεων. Κάποιες φορές ως μέρος μιας ομάδας, ο έφηβος μπορεί να παρασυρθεί σε παραβατικές συμπεριφορές ή να καταναλώσει «απαγορευμένα» προϊόντα. Αν αυτό συμβεί, οφείλετε να το συζητήσετε μαζί του, χωρίς να δραματοποιήσετε την κατάσταση, επιχειρώντας να κατανοήσετε το κίνητρο αυτών των πράξεων. Είναι πολύ σημαντικό να του πείτε ότι δεν πρέπει να βάζει τον εαυτό του σε κίνδυνο, εξηγώντας του τους λόγους, και να τον κάνετε να καταλάβει ότι δεν είναι απαραίτητο να λειτουργήσει όπως οι άλλοι για να γίνει αποδεκτός από την παρέα του.
Μικρές, σημαντικές συμβουλές…
•Να είστε κοντά στον έφηβο.
•Να δείχνετε κατανόηση στις αλλαγές που βιώνει και στις μεταπτώσεις της διάθεσής του.
•Να ασχολείστε μαζί του όπως θέλει ο ίδιος.
•Να είστε διαθέσιμοι για επικοινωνία, δίνοντάς του την άνεση να εκφράσει αυτά που τον απασχολούν.
•Να μην κριτικάρετε τους φίλους του.
•Να έχετε ευελιξία στα όρια και στα θέλω του.

Τι "λένε" τα παιδιά που δεν σηκώνουν το χέρι;

Posted: 17 Sep 2014 

Στις σύγχρονες κοινωνίες υπάρχουν οι άνθρωποι που γεννιούνται ή ανήκουν σε εύπορες οικογένειες, υπάρχουν και εκείνοι που δεν είναι το ίδιο τυχεροί. Έτσι λοιπόν οι διακρίσεις μεταξύ των κοινωνικών στρωμάτων είναι κάτι που από παιδιά βιώνουμε και γνωρίζουμε καλά, ενώ με τους όρους “εργατική τάξη, μεσαία τάξη” και ούτω καθεξής φαίνεται πως είμαστε ιδιαίτερα εξοικειωμένοι καθώς ήδη από μικρή ηλικία τους διαβάζαμε στο σχολείο στα βιβλία ιστορίας.



Ανάμεσα στα χέρια που σηκώνονται στην τάξη, ίσως εκείνα που λείπουν να λένε κάτι περισσότερο από το "δεν ξέρω την απάντηση"

Από την άλλη υπάρχει και η κοινωνία που φροντίζει να μας το υπενθυμίζει συνεχώς, διακρίνοντας τους ανθρώπους σε φτωχούς και πλούσιους. Γενικά η συζήτηση γύρω από τις κοινωνικές ανισότητες είναι τεράστια. Γιατί δημιουργούνται, πώς δημιουργούνται και τι συμβάλει ώστε να συνεχίζουν να υπάρχουν;

Έχουμε αναρωτηθεί ποτέ, πόσο σημαντικό ρόλο παίζει η ψυχολογία της οικογένειας και τα μέλη της ώστε αυτή η κοινωνική διάκριση μεταξύ των τάξεων να συνεχίζει να υπάρχει; Ή μάλλον καλύτερα να γίνεται ορατή στα παιδιά από μικρή ηλικία και ο τρόπος συμπεριφοράς τους να παίζει καθοριστικό ρόλο στην εκπαίδευσή τους;

Η μελέτη

Σχετικά, μία ενδιαφέρουσα μελέτη πραγματοποιήθηκε από το Πανεπιστήμιο της Indiana, με επικεφαλής την καθηγήτρια Jessica McCrory Calarco, η οποία έθεσε στο επίκεντρο τις κοινωνικές ανισότητες στα σχολεία, με στόχο να εξακριβώσει ακριβώς αυτό: τον τρόπο με τον οποίο οι κοινωνικές ανισότητες επηρεάζουν τη εκπαίδευση των παιδιών.

Για τον σκοπό αυτό, μελέτησε τέσσερις τάξεις παιδιών από ένα δημόσιο σχολείο ηλικίας 9 έως 12 ετών. Παρακολούθησε τις τάξεις, την αλληλεπίδραση των παιδιών με τους δασκάλους τους και πήρε συνεντεύξεις από τις οικογένειες των παιδιών.

Το σχολείο το οποίο παρακολούθησε η καθηγήτρια
Κοινωνιολογίας Jessica Calarco έχει μαθητές από όλες τις κοινωνικές τάξεις. Από πλούσια έως φτωχά παιδιά.

Το αποτέλεσμα

Κατά την διάρκεια της μελέτης ήρθε αντιμέτωπη με το γεγονός πως παιδιά που προέρχονταν από εύπορες οικογένειες είχαν περισσότερο “θάρρος” να κάνουν ερωτήσεις στους δασκάλους τους και να είναι περισσότερο ενεργά στην τάξη, σε αντίθεση με τα παιδιά κατώτερων τάξεων, καθώς τα ίδια επέλεγαν να κάθονται σιωπηλά.

Έπειτα από συζητήσεις και μίνι συνεντεύξεις με τις οικογένειες των παιδιών η καθηγήτρια Calarco έφθασε στο συμπέρασμα πως οι οικογένειες κατώτερων κοινωνικών στρωμάτων ωθούσαν τα παιδιά να μένουν σιωπηλά στην τάξη, γιατί θεωρούσαν ενόχληση, να ρωτάνε συνέχεια τον δάσκαλό τους.

Ενώ και οι ίδιοι δεν είχαν ιδιαίτερες σχέσεις με τους δασκάλους και τις ενέργειες του σχολείου διότι θεωρούσαν και σε αυτή την περίπτωση ενόχληση να απασχολούν τους εκπαιδευτικούς. Αντίθετα οι γονείς των παιδιών που προέρχονταν από εύπορες οικογένειες ωθούσαν τα παιδιά να είναι ενεργά στο σχολείο, και οι ίδιοι είχαν άμεση σχέση με τα σχολικά δρώμενα.

Το χάσμα που υπάρχει μεταξύ των παιδιών έχει ως αποτέλεσμα τα παιδιά τα οποία είναι περισσότερο ενεργά στο σχολείο, να παίρνουν περισσότερη προσοχή από τους δασκάλους, σε αντίθεση με τα σιωπηλά παιδιά, και λογικά, να διαιωνίζεται μία κατάσταση δύο ταχυτήτων, τόσο στις σχολικές αίθουσες όσο και στην κοινωνία.

Η δήλωση της καθηγήτριας

Από τα παραπάνω συμπεραίνεται ότι, όσο και αν το αποσιωπούμε ορισμένες φορές, οι κοινωνικές ανισότητες είναι παντού φανερές στη ζωή μας. Και όπως δείχνει η μελέτη, καμιά φορά η κοινωνική τάξη δημιουργεί συμπεριφορές που "φροντίζει" να συνάδουν με αυτή.

Είναι και αυτό ένα μικρό λιθαράκι που βοηθάει στη διατήρηση της απόστασης μεταξύ των κοινωνικών τάξεων. Οικογένειες από τα χαμηλά στρώματα θεωρούν ενόχληση το παιδί να απασχολεί τον καθηγητή, ενώ εκείνες από τα υψηλότερα όχι. Εύλογα διερωτάται κανείς αν μπορεί να γίνει κάτι για τον τερματισμό του φαύλου κύκλου.

Σύμφωνα με την Calarco, μπορεί. Όπως δήλωσε, “τα σχολεία μπορούν να παρέμβουν για να ανακουφίσουν αυτές τις διαφορές στην προθυμία των παιδιών να ζητήσουν βοήθεια. Οι εκπαιδευτικοί θα πρέπει να γνωρίζουν τις κοινωνικές τάξεις που φέρουν τα παιδιά από το σπίτι τους στην τάξη, ενώ όλα τα παιδιά πρέπει να είναι δραστήρια και να μάθουν να αγωνίζονται”.

Άλλωστε, αν είναι ένας χώρος στον οποίο σε κανέναν δεν αρμόζει να μένει σιωπηλός, αυτός μάλλον είναι η σχολική αίθουσα. Και σε μια χώρα, όπως η Ελλάδα, που τα τελευταία χρόνια όλο και περισσότεροι συμπολίτες μας ζουν στα όρια της φτώχειας, ελπίζουμε ότι οι μαθητές δεν ξεχνούν να παλεύουν για το αύριο, ήδη, από τα θρανία.


Αλλά και, αν το συμπέρασμα της μελέτης ισχύει, ότι οι καθηγητές και οι δάσκαλοι δεν ερμηνεύουν κάθε χαμηλωμένο βλέμμα ως αδιαφορία. Ανάμεσα στα χέρια που σηκώνονται στην τάξη, ίσως εκείνα που λείπουν να λένε κάτι περισσότερο από το "δεν ξέρω την απάντηση".


Αναρτήθηκε από: ΔΗΜΗΤΡΑ ΜΥΛΩΝΑΚΗ

ΤΟ ΣΧΟΛΙΚΟ ΑΓΧΟΣ - ΓΙΑΤΙ ΑΓΧΩΝΟΝΤΑΙ ΤΑ ΠΑΙΔΙΑ

Η κοινωνία όπου ζουν και μεγαλώνουν τα σημερινά παιδιά, γίνεται όλο και πιο απαιτητική και δυστυχώς, δε μπορούν όλα τα παιδιά να ανταπεξέλθουν σε αυτές τις απαιτήσεις. Τα παλιότερα χρόνια δεν αποτελούσε ανάγκη ο αποχωρισμός του παιδιού από τα πρόσωπα φροντίδας σε προσχολικές ηλικίες. 


Σήμερα όμως όλο και περισσότερα παιδιά προσχολικής ηλικίας κάνουν αυτό το βήμα πολύ νωρίτερα μένοντας πολλές ώρες σε βρεφονηπιακούς και παιδικούς σταθμούς χωρίς να είναι έτοιμα να το κάνουν.




Οι σχολικές απαιτήσεις έχουν επίσης αυξηθεί. Πολλά παιδιά, ακόμα και από τις πρώτες τάξεις του δημοτικού, ασχολούνται με τα καθήκοντα αρκετές ώρες (καλύπτοντας μάλιστα και νυχτερινές ώρες), χωρίς να δίνεται ιδιαίτερη καθοδήγηση για τον τρόπο που μπορούν να δουλέψουν και να οργανωθούν. Αυτού του είδους η πίεση, σε συνδυασμό με αντικειμενικές δυσκολίες που μπορεί να έχει το παιδί όπως μαθησιακές δυσκολίες ή δυσκολίες στην κοινωνική προσαρμογή, σύντομα θα συνοδευτεί από διαμαρτυρίες, γκρίνια και εκφράσεις τύπου «δε θέλω να πάω σχολείο».

Η έλλειψη κατανόησης και στήριξης για τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει το παιδί, μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την ανάπτυξη σχολικής φοβίας και σχολικού άγχους.

Πώς μπορούν να αναγνωρίσουν οι γονείς το σχολικό άγχος;
  • Συνήθως τα παιδιά που έχουν άγχος για το σχολείο παρουσιάζουν μια σειρά από συμπτώματα. Τα μικρά παιδιά συχνά μιλούν για τις φοβίες τους που σχετίζονται με το σχολείο και μπορεί να ζητούν τη διαβεβαίωση από τους γονείς πως θα μείνουν μαζί τους τις σχολικές ώρες ή να αναρωτιούνται αν πρέπει να πάνε στο σχολείο.
  • Συχνά διαμαρτύρονται για στομαχόπονους και πονοκεφάλους, ή μπορεί να γίνονται ασυνήθιστα νευρικά. 
  • Πολλά παιδιά μπορούν να παρουσιάσουν δυσκολίες στον ύπνο ή μπορεί να αρχίσουν να ζητούν να κοιμούνται με τους γονείς τους. Σε ορισμένες περιπτώσεις μπορεί να αναπτύξουν σχολική άρνηση και να μη μπορούν να μπουν στο κτίριο ή στο σχολικό λεωφορείο. Ακόμα όμως και αν τα καταφέρουν, μπορεί να κλαίνε και να διαμαρτύρονται για έντονους πόνους χωρίς να είναι σε θέση οι δάσκαλοι να τα ηρεμήσουν. Αυτά τα παιδιά προσπαθούν να αποφύγουν μια κατάσταση που τα κάνει να φοβούνται.
  • Τα παιδιά που έχουν σχολικό άγχος ταλαιπωρούνται από αυτό καθημερινά. Δεν είναι κάτι που το έχουν τη μια μέρα και την άλλη όχι.
Τι μπορούν να κάνουν οι γονείς;
  • Οι γονείς είναι σημαντικό να προσπαθήσουν να ακούσουν, να αντιληφθούν και να κατανοήσουν τα συναισθήματα των παιδιών χωρίς να τα κατακρίνουν ή να τα υποτιμούν. Για να διευκολύνουν την προσαρμογή του παιδιού μπορούν να συζητήσουν μαζί του την καθημερινότητα και τη ρουτίνα του σχολείου έτσι ώστε να κάνουν τα πράγματα πιο προβλέψιμα.
  • Πολλά παιδιά μπορεί να είναι γνωστικά έτοιμα για να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις του σχολείου, αλλά μπορεί να αισθάνονται ανασφάλεια με τον εαυτό τους και την κοινωνική τους προσαρμογή. Το κουκλοθέατρο μπορεί να αποδειχθεί μια πολύ εύκολη λύση για να διδαχτεί και να εξασκηθεί το παιδί πάνω σε κοινωνικές καταστάσεις που το αγχώνουν όπως για παράδειγμα η γνωριμία με συμμαθητές και δασκάλους.
  • Η επικοινωνία των γονιών με το δάσκαλο ή τη δασκάλα του παιδιού και η ενημέρωση για τα συναισθήματα του παιδιού είναι εξίσου σημαντική. Όταν γνωρίζουν οι δάσκαλοι τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα παιδιά, τότε είναι σε θέση να τα προσεγγίσουν διαφορετικά και να τα βοηθήσουν να χαλαρώσουν.
  • Αν το παιδί παραπονιέται για σωματικά συμπτώματα, οι γονείς πρέπει αρχικά να συμβουλευτούν ένα γιατρό για να σιγουρευτούν για τη σωματική υγεία του παιδιού. Όταν τα παιδιά είναι σωματικά υγιή, δε θα πρέπει να επιτρέπουν οι γονείς τις απουσίες από το σχολείο. Όπως η δουλειά των γονιών είναι να εργάζονται, έτσι και για τα παιδιά μέρος της δουλειάς τους είναι το σχολείο.
  • Οι γονείς πρέπει να καθησυχάσουν τα παιδιά λέγοντας πως είναι φυσιολογικό να αισθάνονται φόβο και άγχος σε νέες καταστάσεις. Αυτή η νευρικότητα όμως δε σημαίνει πως πρέπει να τα κρατάει στο σπίτι ή πως δεν μπορούν να περάσουν καλά. Μπορούν να υπενθυμίσουν στο παιδί προηγούμενες νέες καταστάσεις που είχε να αντιμετωπίσει που αν και έμοιαζαν δύσκολες στην αρχή, κατάφερε να ανταπεξέλθει.
  • Επίσης, είναι σημαντικό οι γονείς να ανιχνεύσουν τόσο ρωτώντας το παιδί όσο και τους δασκάλους του, για την πιθανότητα να έχει πέσει θύμα σχολικού εκφοβισμού ή πειραγμάτων (συχνές αιτίες σχολικού άγχους). Οι αλλαγές στο σπίτι όπως μετακόμιση, διαζύγιο, θάνατος μπορεί να είναι ιδιαίτερα οδυνηρές για τα παιδιά και να χρειάζεται να μιλήσουν άμεσα με τους γονείς ή και με ειδικό για τις ανησυχίες τους.
  • Τέλος αλλά εξίσου σημαντικό, είναι να αναρωτηθούν οι γονείς αν αποτελούν οι ίδιοι την πηγή άγχους για το παιδί. Σε μερικές περιπτώσεις είναι οι γονείς αυτοί που δε θέλουν να αποχωριστούν το παιδί γιατί είναι για αυτούς το συναισθηματικό τους αποκούμπι. Έτσι τα παιδιά μπορεί να μη θέλουν να αποχωριστούν τη μαμά για παράδειγμα, γιατί ανησυχούν για αυτήν και νιώθουν ότι τους χρειάζεται.
Άλλες φορές μπορεί οι γονείς να βλέπουν τα παιδιά τους ιδιαίτερα ευάλωτα ή ντροπαλά και γίνονται υπερπροστατευτικοί μαζί τους με αποτέλεσμα να μην ενθαρρύνουν την ανεξαρτησία τους. Τα παιδιά όμως καθώς μεγαλώνουν και κάνουν την είσοδό τους στο σχολείο θα χρειαστούν την ώθηση, την ενθάρρυνση και την επιβράβευση των γονιών για τα μικρά τους βηματάκια προς την ανεξαρτησία.

Οι υπερβολικές απαιτήσεις και οι υπέρμετρες φιλοδοξίες των γονιών μπορούν να αποτελέσουν πηγή άγχους για τα παιδιά. Οι γονείς θα πρέπει να έχουν ρεαλιστικές προσδοκίες και να σέβονται τις διαφορετικές ανάγκες και ρυθμούς μάθησης των παιδιών. Να αγαπούν, να αποδέχονται και να καμαρώνουν τα παιδιά τους για αυτό που είναι. Μόνο έτσι θα μπορέσουν να τα βοηθήσουν να αποκτήσουν αυτοπεποίθηση να αντιμετωπίσουν για την ώρα τις προκλήσεις του σχολείου, αλλά και αργότερα τις προκλήσεις της ζωής!


Τρόποι Διαπαιδαγώγησης: ένας οδηγός για γονείς (E-booklet)

 June 5, 2014
Τρόποι Διαπαιδαγώγησης: ένας οδηγός για γονείς (E-booklet)
Το κείμενο που ακολουθεί έχει γραφτεί στα πλαίσια δημιουργίας ενός e-booklet με θέμα της διαπαιδαγώγησης παιδιών. Σκοπός του είναι να παρουσιάσει σε γονείς παιδιών προσχολικής ή σχολικής ηλικίας κάποιες βασικές τεχνικές διαπαιδαγώγησης με όσο το δυνατόν πιο απλό και καθημερινό λόγο. Μέσα από το κείμενο αυτό προσπάθησα να απαντήσω σύντομα και κατανοητά σε κάποιες από τις πιο συνηθισμένες ερωτήσεις που μου έχουν γίνει από γονείς κατά το διάστημα που εργάζομαι στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση ως Ψυχολόγος. 

Το e-booklet μπορείτε να το διαβάσετε online ή να το κατεβάσετε για ανάγνωση στον υπολογιστή σας.


Τα στυλ διαπαιδαγώγησης

Ο κάθε γονιός είναι ξεχωριστός. Ανάλογα με τα βιώματά του, την προσωπικότητά του και τις συνθήκες υπό τις οποίες καλείται να μεγαλώσει το παιδί του, αναπτύσσει το δικό του προσωπικό στυλ διαπαιδαγώγησης. Αν και υπάρχουν πολλά διαφορετικά στυλ, μπορούμε χάριν συντομίας να αναφερθούμε σε τρία τα οποία είναι τα πιο συνηθισμένα και σε γενικές γραμμές περιγράφουν το σύνολο του φάσματος των τρόπων διαπαιδαγώγησης που συναντούμε στους γονείς.
Πριν προχωρήσουμε στην ανάπτυξη των τρόπων διαπαιδαγώγησης και στις ενδεδειγμένες τεχνικές για τον έλεγχο της συμπεριφοράς του παιδιού μέσα σε ένα περιβάλλον καλής εννοούμενης ελευθερίας, θα πρέπει να έχουμε στο νου μας πως η επιτυχία ή η αποτυχία της διαπαιδαγώγησης εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από την προσωπικότητα του γονέα και την επιμονή του στην εφαρμογή του προγράμματος κανόνων που θα θεσπιστεί στο σπίτι.
Ευτυχώς ή δυστυχώς δεν υπάρχει κάποιο πανεπιστήμιο για γονείς. Οι περισσότεροι γονείς αναπτύσσουν τις τεχνικές τους μέσα από την καθημερινότητά τους και μετά από πολλές προσπάθειες, επιτυχίες και αποτυχίες. Εάν ο ίδιος ο γονέας δεν κάνει συνειδητά τις απαραίτητες αυτοδιορθώσεις στη δική του συμπεριφορά, τα τελικά αποτελέσματα θα είναι περιορισμένα.

Ανεξέλεγκτη Επιτρεπτικότητα

Στο ένα άκρο του φάσματος διαπαιδαγώγησης βρίσκεται η ανεξέλεγκτη επιτρεπτικότητα που περιγράφει κάποιους γονείς. Ως τέτοιο στυλ περιγράφεται αυτό στο οποίο οι γονείς δεν βάζουν όρια στη συμπεριφορά των παιδιών τους είτε γιατί πιστεύουν ότι δεν μπορούν να τα καταφέρουν, είτε γιατί τους είναι πιο εύκολο να πραγματοποιούν όλες τις επιθυμίες των παιδιών και να κερδίζουν την ηρεμία τους παρά να έρχονται σε σύγκρουση μαζί τους και να δημιουργείται μια ένταση στο σπίτι. Σε ένα τέτοιο περιβάλλον, το παιδί μαθαίνει πως δεν υπάρχουν κανόνες ή εάν υπάρχουν είναι αυτοί που έχει ορίσει το ίδιο το παιδί από μόνο του, τους οποίους οι γονείς πρέπει να υπακούν. Τα παιδιά αναπτύσσουν ναρκισσιστικές τάσειςκαι γίνονται πιο απείθαρχα και εγωκεντρικά, ενώ επιπλέον δυσκολεύονται να συμμετέχουν σε ομαδικές δραστηριότητες με άλλα παιδιά.

Αυταρχική Αποτρεπτικότητα

Αντίστοιχα, στο άλλο άκρο του φάσματος υπάρχει η αυταρχική αποτρεπτικότητα, ένα στυλ γονέα το οποίο περιλαμβάνει κυρίως τη χρήση τιμωριών, φωνών και πίεσης προς το παιδί, με το σκεπτικό ότι το παιδί θα μάθει μέσα από την επισήμανση των λαθών του. Οι γονείς πολλές φορές απλά ακολουθούν αυτό που έμαθαν από τους δικούς τους γονείς: όπου δεν πίπτει ο λόγος, πίπτει η ράβδος. Εάν το παιδί μεγαλώνει σε ένα περιβάλλον όπου του τονίζονται συνεχώς τα λάθη του, γίνεται άβουλοφοβισμένο για τον έξω κόσμο και έχει χαμηλή αυτοπεποίθηση. Δεν πειραματίζεται με άλλα παιδιά και με νέες δραστηριότητες, με αποτέλεσμα να περιορίζονται οι κοινωνικές του δεξιότητες και ο γνωστικός του ορίζοντας. Το παιδί αναπτύσσει μια άβουλη προσωπικότητα και αισθάνεται καταπιεσμένο από τους γονείς, κάτι που μπορεί να οδηγήσει στη σύγκρουση μεταξύ γονέων και παιδιών.

Εσωτερικευμένη Πειθαρχία

Ανάμεσα στα δύο ακραία στυλ διαπαιδαγώγησης που περιγράψαμε προηγουμένως, υπάρχει και η χρυσή τομή της εσωτερικευμένης πειθαρχίας, η οποία είναι και η ενδεδειγμένη. Οι γονείς που ακολουθούν αυτόν τον τρόπο διαπαιδαγώγησης θεσπίζουν ένα σύστημα κανόνων συναποφασίζοντάς το από κοινού με το παιδί για το περιεχόμενό τους και το πλαίσιο εφαρμογής τους. Το παιδί ουσιαστικά συμμετέχει ενεργά στην διαπαιδαγώγησή και την ανάπτυξή του, μαθαίνει να εμπιστεύεται τους γονείς του και νασυνεργάζεται μαζί τους, ενώ παίρνει ένα σταθερό μάθημα υπευθυνότητας μέσα από την καθημερινότητά του. Κατανοεί το λόγο ύπαρξης των κανόνων καθώς αυτοί έχουν εξηγηθεί σε αυτό και έχουν θεσπιστεί με τη σύμφωνη γνώμη του, αναπτύσσοντας έτσι ένα συνεργατικό πνεύμα με εσωτερικευμένη πειθαρχία.

Εγώ ποιο στυλ γονέα είμαι;

Οι περισσότεροι γονείς έχουν ένα δικό τους, προσωπικό στυλ το οποίο βρίσκεται κάπου ανάμεσα στις δύο ακραίες μορφές διαπαιδαγώγησης: την ανεξέλεγκτη επιτρεπτικότητα και την αυταρχικη αποτρεπτικότητα. Για να βρείτε που βρίσκεστε σε αυτό το φάσμα, μπορείτε να δώσετε απαντήσεις σε κάποια απλά ερωτήματα: Υπάρχουν κανόνες στο σπίτι; Ποιος τους έχει θεσπίσει; Το παιδί υπακούει στους κανόνες; Εσείς ακολουθείτε τους κανόνες; Προτιμάτε το παιδί να μαθαίνει κυρίως μέσω της τιμωρίας όταν είναι «κακό παιδί» ή μέσω της ενθάρρυνσης όταν είναι «καλό παιδί»;
Απαντώντας σε αυτά τα ερωτήματα, βλέπετε ποιος είναι κυρίαρχος στη σχέση σας με το παιδί: εσείς ή το παιδί; Επίσης μπορείτε να δείτε τον τρόπο με τον οποίο έχουν θεσπιστεί –και αν έχουν θεσπιστεί- οι κανόνες: σε συνεργασία με το παιδί ή χωρίς; Υπάρχει ανταγωνισμός μεταξύ σας ή όχι;
Γνωρίζοντας αυτές τις πληροφορίες μπορείτε να τοποθετήσετε τον εαυτό σας ανάμεσα στα δύο άκρα.akra

Τρόποι διαπαιδαγώγησης

Υπάρχουν πολλές μέθοδοι διαπαιδαγώγησης που με τα χρόνια έχουν δοκιμαστεί σε πολλαπλά διαφορετικά περιβάλλοντα, με παιδιά διαφορετικών προσωπικοτήτων και κλίσεων. Οι μέθοδοι αυτές χωρίζονται σε δύο κυρίως ομάδες: τις θετικές και τις αρνητικές.
Οι θετικές αναφέρονται σε αυτές τις πρακτικές οι οποίες επικεντρώνονται στην ανάδειξη των θετικών στοιχείων της προσωπικότητας του παιδιού και στην ενίσχυση των καλών συμπεριφορών της καθημερινότητάς του. Σκοπός των τεχνικών θετικής διαπαιδαγώγησης είναι η οικοδόμηση μιας προσωπικότητας με αυτοπεποίθηση. Το παιδί κατανοεί τα επιτεύγματά και τα θετικά στοιχεία του χαρακτήρα του και ανταμείβεται γι’ αυτά, με αποτέλεσμα να ενθαρρύνεται η περεταίρω ανάπτυξή τους.
Ως αρνητικές μέθοδοι διαπαιδαγώγησης ονομάζουμε αυτές οι οποίες επικεντρώνονται στην αποφυγή των κακών πράξεων του παιδιού, συνήθως μέσα από τιμωρητικές πρακτικές (Προσοχή! Σε καμία περίπτωση δεν μιλάμε για σωματική ή ψυχολογική βία). Σκοπός των αρνητικών τρόπων διαπαιδαγώγησης είναι ηκατανόηση των συνεπειών των κακών πράξεων του παιδιού και η σύνδεσή τους με τις συνέπειες, ώστε το παιδί να έρθει προ των ευθυνών του. Επειδή οι αρνητικοί τρόποι διαπαιδαγώγησης μπορούν να ρίξουν την αυτοπεποίθηση του παιδιού και επειδή του μαθαίνουν απλά τι να μην κάνει, αντί του τι να κάνει, προτείνεται να αξιοποιούνται στο ελάχιστο και να αντικατασταθούν με θετικούς.

Ενθάρρυνση

Η πιο απλή και ταυτοχρόνως πιο αποτελεσματική τακτική για τη σωστή διαπαιδαγώγηση των παιδιών είναι η ενθάρρυνση. Με τον όρο ενθάρρυνση εννοούμε τη συστηματική στήριξη των παιδιών, μέσω συνεχών και στοχευμένων προτροπών για τα επιτεύγματά τους και την προσπάθεια που κάνουν την εκάστοτε στιγμή. Η ενθάρρυνση μπορεί να έχει δύο μορφές: λεκτική και μη λεκτική.
Σε λεκτικό επίπεδο, ένα «μπράβο», «συνέχισε την προσπάθεια», «τι καλά τα καταφέρνεις» κτλ είναι αρκετό για να τονώσει την αυτοπεποίθηση του παιδιού την στιγμή που κάνει την προσπάθειά του. Από την άλλη, σε μη λεκτικό επίπεδο, ένα χάδι, ένα χαμόγελο, ένα στοργικό χτύπημα στην πλάτη, μια ματιά αγάπης είναι εξίσου αρκετά για να λάβει το παιδί το μήνυμα ότι ο γονιός έχει καταλάβει και εκτιμήσει την προσπάθεια που έχει καταβάλει το παιδί.
 Αξιοποιώντας τόσο λεκτικές όσο και μη λεκτικές τεχνικές ενθάρρυνσης περνάμε το μήνυμα ότι ως γονείς έχουμε αντιληφθεί την προσπάθεια που έχει καταβάλει το παιδί στο παρελθόν και το παρόν και το ενθαρρύνουμε να τη συνεχίσει και στο μέλλον. Επιπλέον, τονώνεται η αυτοπεποίθηση του παιδιού και το βοηθούμε να αναγνωρίσει τα θετικά στοιχεία του χαρακτήρα του και να καλλιεργήσει τα ταλέντα του.
Με το να δίνουμε στο παιδί την απαραίτητη προσοχή όταν κάνει κάτι καλό και επιθυμητό και όχι μόνο όταν μας δημιουργεί πρόβλημα, του μαθαίνουμε το πώς να συμπεριφέρεται και όχι μόνο το πώς να μην συμπεριφέρεται όπως γίνεται στο παράδειγμα της τιμωρίας που θα αναλυθεί παρακάτω. Με άλλα λόγια, η έμφαση της διαπαιδαγώγησης σε αυτή την περίπτωση δίνεται στα θετικά στοιχεία του παιδιού και όχι απλά στην αποφυγή των κακών συμπεριφορών του.

Θετική Ενίσχυση

Μια ακόμη απλή και αποτελεσματική τεχνική διαπαιδαγώγησης είναι αυτή της θετικής ενίσχυσης. Η θετική ενίσχυση βασίζεται σε μια πολύ απλή αρχή μάθησης: όταν μια πράξη ακολουθείται από ένα θετικό ερέθισμα, τότε το άτομο τείνει να την επαναλαμβάνει. Μέσα στα πλαίσια της διαπαιδαγώγησης, αυτή η αρχή μπορεί να εφαρμοστεί με έναν συστηματικό τρόπο ώστε να ενισχυθούν οι θετικές πράξεις του παιδιού, οι οποίες σε βάθος χρόνου μπορούν να φέρουν μόνιμα αποτελέσματα στη συμπεριφορά και την προσωπικότητά του.
Ο τρόπος με τον οποίο μπορούμε να αξιοποιήσουμε την θετική ενίσχυση είναι απλός: συναποφασίζουμεμε το παιδί ένα σύστημα κανόνων συμπεριφοράς, σύμφωνα με το οποίο το παιδί γνωρίζει πως αν κάνει μια επιθυμητή συμπεριφορά (π.χ. θα μαζέψει το δωμάτιό του) θα λάβει μια συγκεκριμένη ανταμοιβή που του αρέσει (π.χ. βόλτα στο πάρκο). Η συμπεριφορά-στόχος μπορεί να είναι είτε βραχυχρόνια (συμμάζεμα δωματίου) ή μακροχρόνια (να μην μαλώσει με το αδερφάκι του για μια ολόκληρη εβδομάδα).
Η ανταμοιβή μπορεί να έχει πολλές μορφές: υλική, μη υλική, δραστηριότητα κτλ
Αν και μοιάζουν πολύ μεταξύ τους, η ειδοποιός διαφορά μεταξύ της θετικής ενίσχυσης και της ενθάρρυνσης, είναι ότι στην πρώτη περίπτωση το παιδί γνωρίζει εκ των προτέρων την συγκεκριμένη ανταμοιβή που θα λάβει για μια συγκεκριμένη πράξη (στοχευμένη-προκαθορισμένη ανταμοιβή), ενώ στη δεύτερη, ο γονιός ενισχύει την προσπάθεια του παιδιού μέσα από μικρά, απλά πράγματα στην καθημερινότητά του (μη στοχευμένη – μη προκαθορισμένη ενίσχυση).
Σημαντικό στοιχείο στη θετική ενίσχυση είναι η δέσμευση του γονέα για παράδοση της ανταμοιβής όταν επιτευχθεί ο στόχος από πλευράς του παιδιού.

Τιμωρία

Η τιμωρία είναι μία από τις πιο συχνά χρησιμοποιούμενες παιδαγωγικές τακτικές, η οποία βεβαίως χρησιμοποιούνταν ακόμη πιο συχνά στο παρελθόν. Σκοπός της τιμωρίας είναι η εισαγωγή μιας αρνητικής συνέπειας μετά από μια μη επιθυμητή συμπεριφορά του παιδιού. Οι συνέπειες μιας κακής πράξης μπορεί να είναι είτε φυσικές, είτε λογικές. Παράδειγμα φυσικής συνέπειας είναι ένα χτυπημένο γόνατο όταν ένα παιδί σκαρφαλώνει σε ένα δέντρο ή το κάψιμο του χεριού όταν το παιδί ανοίξει έναν αναμμένο φούρνο. Μια λογική συνέπεια είναι όταν το παιδί θα στερηθεί ένα παιχνίδι γιατί δεν έκανε τα μαθήματά του ή όταν θα χάσει μια επίσκεψη στο λούνα παρκ επειδή έσπασε ένα τζάμι στο σπίτι του.
Σε καμία περίπτωση η τιμωρία δεν θα πρέπει να ταυτίζεται με σωματική ή ψυχολογική βία, καθώς αυτές οι τιμωρίες το μόνο που καταφέρνουν είναι να πληγώνουν την αυτοπεποίθηση του παιδιού, δίχως να του προσφέρουν κάποια χρήσιμη γνώση για το πώς πρέπει να συμπεριφέρεται.
Αντίθετα, πιο χρήσιμες τιμωρητικές μέθοδοι είναι η στέρηση ενός ευχάριστου ερεθίσματος (π.χ. παιχνίδι, εκδρομή, γλυκό) ή/και η σύνδεση της τιμωρίας με τις συνέπειες της πράξης (π.χ. η τιμωρία επειδή χτύπησες το αδερφάκι σου είναι μεταξύ άλλων να το παρηγορήσεις ή επειδή το δωμάτιό σου είναι ακατάστατο, βοήθησέ με να το συμμαζέψω). Όπως και να έχει, η τιμωρία δεν πρέπει να προτιμάται σε σχέση με την θετική ενίσχυση και όταν γίνεται η χρήση της, θα πρέπει να μην γίνεται υπέρμετρα, αλλά μέσα στα πλαίσια των κανόνων οριοθέτησης.

Πως να χρησιμοποιώ τις παιδαγωγικές μεθόδους;

Τόσο οι θετικές τεχνικές όσο και οι αρνητικές, πρέπει να χρησιμοποιούνται με φειδώ. Εάν ένα παιδί παίρνει συνεχώς ανταμοιβή χωρίς να έχει κάνει προσπάθεια ή έχει επιτύχει μικρούς ή μεγάλους στόχους ή εάν ένα παιδί τιμωρείται συνεχώς, τότε απλά οι τεχνικές έχουν ακυρωθεί. Η ισορροπημένη χρήση των μεθόδων αυτών είναι πολύ σημαντική.
Το μυστικό της επιτυχίας είναι ο ορισμός ενός σαφούς και προγραμματισμένου συστήματος αμοιβών και τιμωριών, με όσο το δυνατόν μεγαλύτερη έμφαση στις θετικές τεχνικές και λιγότερο στις αρνητικές. Το πρόγραμμα αυτό θα πρέπει να έχει συναποφασιστεί με το παιδί και να του έχουν γίνει σαφείς όλοι οι κανόνες, οι οποίοι θα πρέπει να είναι απλοί, σύντομοι και ξεκάθαροι για το παιδί. Αφού συμφωνηθούν οι κανόνες και το σύστημα αμοιβών/τιμωριών αυτό θα πρέπει να τηρείται πάντοτε από τον γονέα και οι ενισχύσεις ή οι τιμωρίες να δίνονται πάντοτε εντός ενός λογικού χρονικού πλαισίου από την καλή ή κακή πράξη αντίστοιχα.
Οι γονείς θα πρέπει να κρατούν μια κοινή στάση απέναντι στην εφαρμογή των κανόνων. Εάν το παιδί παίρνει διττά μηνύματα, μπερδεύεται ή προσπαθεί να κάνει «συμμαχία» με το γονιό που θα είναι «καλός» μαζί του, εκμηδενίζοντας την όποια προσπάθεια έχει γίνει.
Τέλος, ο πιο σημαντικός παράγοντας επιτυχίας στην διαπαιδαγώγηση του παιδιού σας είναι να έχετε στο νου ότι η προσπάθειά σας θα πρέπει να είναι μακροχρόνια και να έχει συνέπεια και συνέχεια. Μην περιμένετε ότι θα δείτε αποτελέσματα άμεσα και γρήγορα.

Κάνοντας Υποδείξεις

Η συστηματική και σωστή εφαρμογή των κανόνων που αναφέραμε προηγουμένως δεν είναι εύκολη υπόθεση. Τίποτε δεν μπορεί να λειτουργήσει στον «αυτόματο πιλότο» και πολλές φορές χρειάζεται παρέμβαση από τους γονείς για να γίνουν οι κατάλληλες υποδείξεις στα παιδιά. Ορισμένοι γονείς εκφράζουν απορία σχετικά με το πώς πρέπει να μιλήσουν στα παιδιά ώστε να γίνουν κατανοητοί οι κανόνες και να ακολουθηθούν αποτελεσματικά.
Στην 3η και τελευταία ενότητα του μικρού αυτού e-booklet θα παρουσιάσουμε μερικές πολύ βασικές και πρακτικές συμβουλές που θα φανούν χρήσιμες στους γονείς που δυσκολεύονται να αντιδράσουν όταν τα παιδιά τους είναι αντιδραστικά ή δείχνουν να παραβαίνουν την συμφωνία καλής διαγωγής που έχει γίνει.

Κρατήστε το παιδί σταθερά κ κάντε βλέμματική επαφή

vlemaΕάν το παιδί σας αντιδράει σαν να μην σας ακούει, μπορείτε να το πιάσετε όχι με δύναμη αλλά σταθερά από τους ώμους ή τα χέρια του, να σκύψετε στο επίπεδό του και να το κοιτάξετε στα μάτια, επαναλαμβάνοντας με σταθερή και πιο έντονη φωνή –δίχως τσιρίδες ή φωνές που παραπέμπουν σε καυγά- αυτό το οποίο πρέπει να κάνει αυτή τη στιγμή.

Επανάληψη και υποδείξεις με σαφήνεια και συντομία

Σιγουρευτείτε ότι η εντολή που δίνετε στο παιδί σας γίνεται κατανοητή από το ίδιο. Προσπαθήστε να είστε σύντομοι και σαφείς και μη διστάσετε να επαναλάβετε την εντολή αρκετές φορές αν χρειαστεί, με διαφορετικά λόγια εάν το παιδί δείχνει να μην καταλαβαίνει.

Αγνοήστε τις βρισιές ή τις φωνές του

awwwwwΕάν το παιδί σας αντιμιλάει, φωνάζει, σας βρίζει ή σας απειλεί προσπαθήστε να αγνοήσετε τις προκλήσεις του, γιατί εάν αντιδράσετε σε αυτές θα του δώσετε την προσοχή που ζητάει ή θα μπείτε σε μια άσκοπη κόντρα μαζί του. Εάν αντί να του βάλετε και εσείς τις φωνές, απλά το βάλετε σε μια γωνιά για λίγα λεπτά και το επαναλάβετε αυτό όσες φορές χρειαστεί, το παιδί θα πάρει το μήνυμα ότι με τις φωνές του δεν κερδίζει τίποτε απολύτως.
Δώστε την προσοχή στο παιδί σας αφού αυτό ηρεμήσει και είναι έτοιμο να ακούσει αυτά που έχετε να συζητήσετε μαζί του. Δεν έχει κανένα νόημα να προσπαθήσετε να του μιλήσετε ενώ αυτό είναι ακόμη στη φάση της αντίδρασης και του ξεσπάσματος.

Έμφαση στο “Κάνε” και όχι στο “Μη”

Γενικά, οι κανόνες που έχουμε αποφασίσει ή/και οι εντολές που δίνονται στο παιδί θα πρέπει να ξεκαθαρίζουν στο παιδί το ποια είναι η επιθυμητή συμπεριφορά και όχι μόνο στο ποια είναι η ανεπιθύμητη. Εάν μένουμε μόνο στο «μην είσαι έτσι…» ή «μη κάνεις αυτό…», το παιδί εισπράττει μόνο το μήνυμα πως αυτά που κάνει είναι μη επιθυμητά και πως το ίδιο είναι ανίκανο να συμπεριφερθεί σωστά, με αποτέλεσμα να ρίχνουμε την αυτοπεποίθησή του. Αντίθετα, εάν του δώσουμε κατευθυντήριες γραμμές λέγοντας του πως πρέπει να συμπεριφέρεται, ξεκαθαρίζουμε στο μυαλό του τι εννοούμε όταν λέμε πως πρέπει να είναι «καλό παιδί» και ξέρει ποιον δρόμο πρέπει να ακολουθήσει.

Συμφωνία Γονέων

goneisΟι γονείς θα πρέπει να έχουν μια προαποφασισμένη και κοινή γραμμή απέναντι στην ανατροφή του παιδιού τους. Εάν ο ένας γονέας επιβραβεύει το παιδί και ο άλλος σχολιάσει «μη τον καλομαθαίνεις…», αυτόματα ακυρώνει την όποια προσπάθεια διαπαιδαγώγησης γίνεται εκείνη τη στιγμή. Όταν αυτό επαναλαμβάνεται τακτικά, το παιδί θα μπερδευτεί σε σχέση με το πώς πρέπει να συμπεριφερόμαστε και με το πότε και πως εφαρμόζονται οι κανόνες που έχουμε αποφασίσει στο σπίτι.
Ακόμη και εάν διαφωνείτε με μια απόφαση που έχει πάρει ο/η σύντροφός σας μια δεδομένη στιγμή που είναι μπροστά το παιδί, προσπαθήστε να πνίξετε τη διαφωνία σας και να το συζητήσετε αργότερα μαζί του/της και να διορθώσετε την κοινή σας γραμμή στο μέλλον.

Αντί επιλόγου…

Όσα αναφέραμε σε αυτό το μικρό e-booklet για τους τρόπους διαπαιδαγώγησης σαφώς και είναι πολύ λίγα και δεν καλύπτουν όλα τα θέματα που απασχολούν τους γονείς σε σχέση με την ανατροφή των παιδιών τους. Θέλω να πιστεύω όμως ότι οι πρακτικές συμβουλές που παρουσιάσαμε, καλύπτουν ένα μεγάλο φάσμα θεμάτων και ερωτημάτων γύρω από το θέμα. Ευελπιστώ πως τα όσα διαβάσατε, θα γίνουν μια χρήσιμη μαγιά για τη δική σας προσωπική συνταγή διαπαιδαγώγησης του παιδιού σας.
Όλοι οι γονείς θέλουν το καλύτερο για τα παιδιά τους. Πρέπει να βασιστείτε σε αυτή την καλή θέλησή σας ώστε να αυτοδιορθώνεστε συνεχώς και να αναθεωρείτε τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζετε τα προβλήματα που εμφανίζονται στη συμπεριφορά του παιδιού σας.
Κάνοντας υπομονή και έχοντας στο νου πως η ανατροφή των παιδιών είναι ένας αγώνας μαραθώνιου ανώμαλου δρόμου και όχι ένα σπριντ 100 μέτρων, θα καταφέρετε να επιτύχετε τον τελικό σας στόχο: ένα ισορροπημένο και ψυχολογικά υγιές παιδί για το οποίο είστε υπερήφανοι.
Ο τελικός στόχος αξίζει τον αγώνα!

Βιβλιογραφία

  • Martin, H. (1997). Setting Limits: Promoting Positive Parenting. Australian Council Educational Research.
  • Παρασκευόπουλος, Ι. Ν., Martin, H. (2013). Ψυχολογικά Προβλήματα Παιδιών και Εφήβων. Αθήνα: Εκδόσεις Πεδίο